Sayın Üyemiz,

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından Odamıza iletilen 16.07.2026 tarihli yazıda; Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü tarafından Birliklerine iletilen yazıdan bahisle; Avrupa Birliği tarafından tek kullanımlık plastik ürünlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla kabul edilen AB Tek Kullanımlık Plastik Direktifinin (Single-Use Plastics Directive - SUP Directive), 2 Temmuz 2019 tarihinde yürürlüğe girdiği belirtilmektedir. 2019/304 sayılı Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında, tek kullanımlık plastik içecek şişelerinin geri dönüşümüne yönelik 2023/2683 sayılı Uygulama Kararını yürürlükten kaldıran Uygulama Kararı’nın 30 Haziran 2026 tarihinde yayımlandığı bildirilmektedir.

Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında, üye ülkeler düzeyinde tek kullanımlık içecek şişelerinde asgari geri dönüştürülmüş içerik hedeflerinin belirlendiği, buna göre, ana bileşeni Polietilen Tereftalat (PET) olan tek kullanımlık içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş içerik oranının 2025 yılına kadar en az %25'e, tüm tek kullanımlık içecek şişelerinde ise 2030 yılına kadar en az %30'a çıkarılmasının öngörüldüğü belirtilmektedir.

Söz konusu uygulama tüzüğünün yalnızca tek kullanımlık PET içecek şişelerine yönelik geri dönüştürülmüş plastik içeriğine ilişkin verilerin hesaplanması, doğrulanması ve raporlanmasına yönelik kuralları düzenlemekte olduğu, 2025 yılında yürütülen ve ülkemiz görüşlerinin iletildiği istişare sürecinin sonuçlarına dayanarak düzenlendiği bildirilmektedir. PET dışındaki tek kullanımlık içecek şişelerine ilişkin geri dönüştürülmüş içerik kurallarının ise Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında belirleneceği ifade edilmektedir.

Yeni kuralların, yeni tek kullanımlık PET şişelerdeki geri dönüştürülmüş içerik hesaplamasında şeffaflığı sağlaması öngörülmekte olup, kimyasal ve mekanik geri dönüşüm teknolojileri de dahil olmak üzere her türlü geri dönüşüm teknolojisine uygulanabilir şekilde hazırlandığı belirtilmektedir.

Komisyon tarafından, mekanik geri dönüşümün plastik atıkların geri dönüşümünde halihazırda en yaygın kullanılan yöntem olduğu bildirilmektedir. Söz konusu yöntemin; plastik atıkların ayrıştırılması, temizlenmesi, parçalanması ve yeniden şekillendirilerek yeni ürünlere dönüştürülmesini kapsadığı ifade edilmektedir. Bununla birlikte, gıda kalıntıları, katkı maddeleri veya farklı malzemelerin bir arada bulunması nedeniyle bazı plastik atık akışlarının mekanik yöntemlerle etkin şekilde geri dönüştürülmesinin mümkün olamadığı açıklanmaktadır.

Bu tür durumlarda kimyasal geri dönüşümün mekanik geri dönüşümü tamamlayıcı bir rol üstlenebileceği belirtilmektedir. Kimyasal geri dönüşümün, plastikleri daha küçük moleküllere ayrıştırarak bu moleküllerin yeni plastiklerin veya diğer kimyasal ürünlerin üretiminde hammadde olarak yeniden kullanılmasına imkân tanıdığı ifade edilmektedir. Böylece, özellikle gıda ile temas eden ambalajlar gibi yüksek kalite standartları gerektiren ürünlerde kullanılabilecek geri dönüştürülmüş hammaddenin artırılmasının ve daha fazla plastik atığın döngüsel ekonomiye kazandırılmasının amaçlandığı vurgulanmaktadır.

Düzenleme kapsamında, ilk aşamada yalnızca Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinden gelen ve AB çevre mevzuatına tam uyumu doğrulanabilen geri dönüştürülmüş plastiklerin hedeflerin hesaplanmasında dikkate alınacağı belirtilmektedir. Ayrıca, 21 Kasım 2027 tarihinden itibaren OECD ülkelerinden gelen geri dönüştürülmüş plastiklerin de Atık Sevkiyatı Tüzüğü kapsamında hariç tutulmamaları koşuluyla geri dönüştürülmüş içerik olarak kabul edileceği ifade edilmektedir. Bunun yanında, insan sağlığı ve çevrenin korunmasına ilişkin AB ile eşdeğer standartları sağlayan düzenlemelere tabi olan OECD dışındaki ülkelerden gelen geri dönüştürülmüş plastiklerin de hesaplamaya dahil edilebileceği açıklanmaktadır. Bu kapsamda, Atık Çerçeve Direktifi ile Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında öngörülen gerekliliklerin örnek gösterildiği belirtilmektedir.

Sonuç olarak, geri dönüştürülmüş içeriğin AB hedeflerine dahil edilmesinde güvenilirlik, izlenebilirlik ve çevresel sürdürülebilirlik ilkelerinin esas alınacağı, böylece geri dönüştürülmüş içerik hesaplamalarının ortak ve doğrulanabilir standartlara dayandırılmasının amaçlandığı vurgulanmaktadır.

Öte yandan, söz konusu düzenlemeye ilişkin olarak Avrupa Birliği tarafından Dünya Ticaret Örgütü Ticarette Teknik Engeller (TBT) Komitesi kapsamında yapılan bildirim çerçevesinde, Bakanlığımız koordinasyonunda hazırlanan ülkemiz görüş ve çekincelerinin Avrupa Birliği'ne iletildiği bildirilmektedir.

Uygulama Kararı’nın AB Resmi Gazetesinde yayımlanmasından 20 gün sonra yürürlüğe gireceği açıklanmış olup, mevzuata ve eklerine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılması mümkündür:

https://environment.ec.europa.eu/publications/implementing-decision-calculation-verification-and-reporting-data-recycled-plastic-content-single_en

Bilgilerinize saygıyla rica olunur.